Beoordeeld door: Suzan Tuinier, voedingskundige en vitamine-expert
Laatste update: 7 november 2026
Valeriaan is een plant waarvan de wortel al lang wordt gebruikt bij onrust en slecht slapen. Je vindt het als tablet, thee of druppels bij drogist en apotheek. Veel mensen zoeken ernaar omdat ze een mild, natuurlijk middel willen om beter te slapen. Maar wat weten we echt? Het onderzoek is wisselend: sommige studies zien een kleine verbetering, andere niet. Op deze pagina lees je wat bekend is over werking, gebruik en veiligheid.
Valeriaan in het kort
- Valeriaan wordt gebruikt bij lichte nerveuze spanning en slaapproblemen.
- Het bewijs is zwak en wisselend. Mensen geven soms aan beter te slapen, maar metingen laten dat meestal niet zien.
- Het werkt geleidelijk. Een optimaal effect verwacht je pas na 2 tot 4 weken dagelijks gebruik.
- Bijwerkingen zijn meestal mild, zoals misselijkheid en buikkramp. Je kunt er slaperig van worden.
- Niet aanbevolen bij zwangerschap, borstvoeding en kinderen onder de 12 jaar.
- Combineer het niet met alcohol of slaapmiddelen zonder overleg met je arts.
Wat is valeriaan?
Valeriaan (Valeriana officinalis) is een plant. Voor gebruik als middel gaat het om de wortel en de wortelstok. Daarin zitten onder meer valepotriaten en sterk geurende oliën. Hoe valeriaan precies werkt, is niet bekend. Het werkt ook niet bij iedereen.
Kruidengeneesmiddel of supplement?
Het Europese geneesmiddelenbureau EMA heeft een officiële beoordeling (monografie) van valeriaanwortel gemaakt. Daarin staan twee soorten gebruik:
- Erkend medisch gebruik: een droog extract van valeriaanwortel (gemaakt met alcohol) ter verlichting van lichte nerveuze spanning en slaapstoornissen. Dit is gebaseerd op klinische studies en minstens 10 jaar gebruik in de EU.
- Traditioneel gebruik: andere vormen, zoals thee, sap en tinctuur, ter verlichting van lichte stressklachten en als hulp bij het slapen. Dit is alleen gebaseerd op langdurig gebruik (minstens 30 jaar, waarvan 15 in de EU), niet op klinisch bewijs.
In Nederland zijn er valeriaantabletten die het CBG heeft geregistreerd als kruidengeneesmiddel. Je herkent ze aan een RVG-nummer op de verpakking. Valeriaan wordt ook verkocht als voedingssupplement. Zo’n product is niet als geneesmiddel beoordeeld.
Waar is valeriaan goed voor?
Valeriaan bij slaapproblemen
Er zijn meerdere overzichtsstudies gedaan. Een meta-analyse uit 2006 van 16 studies (ruim 1.000 deelnemers) vond dat valeriaan de slaapkwaliteit mogelijk verbetert. Maar de meeste studies hadden flinke gebreken. Een meta-analyse uit 2010 van 18 studies vond geen effect op de tijd die je nodig hebt om in slaap te vallen. Wel gaven deelnemers vaker aan dat hun slaap beter was dan met een placebo (nepmiddel). Een overzicht uit 2020 noemt de resultaten wisselend. Mogelijk komt dat doordat de kwaliteit van extracten sterk verschilt.
De Amerikaanse vereniging van slaapartsen (AASM) adviseert artsen valeriaan niet te gebruiken bij chronische slapeloosheid. Dat advies is wel ‘zwak’, omdat het bewijs beperkt is. Kortom: het bewijs is zwak. Een klein effect is mogelijk, vooral op hoe je je slaap zelf ervaart.
Valeriaan bij onrust en stress
Een Cochrane-review over valeriaan bij angststoornissen vond maar één kleine studie, met 36 deelnemers. Valeriaan werkte daarin niet beter dan een placebo. Er is te weinig onderzoek om te zeggen of valeriaan helpt bij angst. Bij lichte nerveuze spanning is het gebruik vooral gebaseerd op ervaring en de EMA-beoordeling.
Hoeveel valeriaan gebruik je?
Volg altijd de bijsluiter van je product. De EMA-monografie noemt voor het droog extract (erkend medisch gebruik) deze hoeveelheden voor volwassenen en jongeren vanaf 12 jaar:
- Eén dosis is 450 tot 600 mg droog extract. Dat komt overeen met 2 tot 3 gram wortel.
- Bij slaapproblemen: één dosis een half uur tot een uur voor het slapengaan. Zo nodig een extra dosis eerder op de avond.
- Bij lichte nerveuze spanning: tot 3 keer per dag één dosis.
- Maximaal 4 doses per dag.
Voor valeriaanthee noemt de EMA 0,3 tot 3 gram gedroogde wortel in 150 ml kokend water. Dat is traditioneel gebruik, zonder klinisch bewijs.
Hoe lang duurt het voordat valeriaan werkt?
Valeriaan werkt geleidelijk. Het is dus niet geschikt om één nacht snel in slaap te vallen. Voor een optimaal effect adviseert de EMA 2 tot 4 weken dagelijks gebruik. Houden je klachten aan of worden ze erger na 2 weken? Ga dan naar je huisarts of apotheker.
Is valeriaan veilig? Bijwerkingen
Meestal geeft valeriaan weinig bijwerkingen. Soms krijg je maag- en darmklachten, zoals misselijkheid en buikkramp. Je kunt ook slaperig worden, vooral de eerste 2 uur na inname. Het Amerikaanse instituut NCCIH noemt daarnaast hoofdpijn, een suf gevoel, onrust en levendige dromen. In zeer zeldzame gevallen is leverschade gemeld. Valeriaan lijkt veilig bij kortdurend gebruik door volwassenen. Het is onderzocht tot 6 weken. Over langer gebruik is weinig bekend.
Wie moet oppassen met valeriaan?
Alcohol, slaapmiddelen en andere medicijnen
Gebruik valeriaan niet samen met alcohol of andere kalmerende middelen, zoals slaapmiddelen. Het effect kan dan sterker worden. Wil je het toch combineren met een slaap- of kalmeringsmiddel? Doe dat alleen in overleg met je arts. Er zijn geen interacties met andere medicijnen beschreven, maar daar is ook weinig onderzoek naar gedaan. Vertel je apotheker daarom altijd dat je valeriaan gebruikt. Lees ook over interacties tussen medicijnen, vitamines en kruiden.
Autorijden
Valeriaan kan je reactievermogen verminderen. Word je er slaperig of suf van? Rijd dan geen auto en bedien geen machines. Bijsluiters raden aan om in de eerste 2 uur na inname niet te rijden.
Zwangerschap, borstvoeding en kinderen
Het is niet bekend of valeriaan veilig is tijdens de zwangerschap en borstvoeding. De EMA raadt gebruik dan af. Bij kinderen onder de 12 jaar wordt valeriaan ook afgeraden, omdat er te weinig gegevens zijn.
Heb je valeriaan nodig?
Niet iedereen die eens slecht slaapt, heeft een middel nodig. Valeriaan kun je proberen bij lichte, tijdelijke slaapproblemen of spanning. Verwacht geen wonderen: het effect is klein en onzeker. Slaap je al langer slecht, of heb je veel last overdag? Bespreek dat dan met je huisarts. Ook over melatonine, L-theanine en magnesium hoor je veel in relatie tot slaap. Dat zijn andere stoffen, met elk hun eigen onderzoek en regels.
Veelgestelde vragen over valeriaan
Hoe snel werkt valeriaan?
Valeriaan werkt geleidelijk. Voor een optimaal effect is 2 tot 4 weken dagelijks gebruik nodig. Het is niet bedoeld om één nacht snel in slaap te vallen.
Kun je valeriaan elke dag gebruiken?
Ja, voor een korte periode. Valeriaan is onderzocht tot 6 weken. Over langer gebruik is weinig bekend. Houden je klachten na 2 weken aan of worden ze erger? Ga dan naar je huisarts.
Mag je valeriaan combineren met alcohol?
Nee, dat wordt afgeraden. Hetzelfde geldt voor slaapmiddelen en andere kalmerende middelen. Combineer die alleen in overleg met je arts.
Mag je autorijden na valeriaan?
Niet als je slaperig of suf bent. Valeriaan kan je reactievermogen verminderen. Bijsluiters raden aan de eerste 2 uur na inname niet te rijden.
Mag je valeriaan gebruiken als je zwanger bent?
De EMA raadt valeriaan af tijdens de zwangerschap en borstvoeding, omdat de veiligheid niet bekend is. Overleg met je verloskundige, huisarts of apotheker.
Is valeriaanthee net zo goed als tabletten?
Dat is niet bekend. Valeriaanthee valt onder traditioneel gebruik, zonder klinisch bewijs. De studies zijn vooral gedaan met droog extract in tabletten.
Bronnen
- Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC). European Union herbal monograph on Valeriana officinalis L., radix (EMA/HMPC/150848/2015). European Medicines Agency, 2016.
- European Medicines Agency. Valeriaanwortel: samenvatting voor het publiek (EMA/HMPC/387742/2025). EMA, 2025.
- CBG. Samenvatting van de productkenmerken en bijsluiters van geregistreerde valeriaantabletten (o.a. RVG 130840 en RVG 30332). Geneesmiddeleninformatiebank, geraadpleegd 2026.
- Bent S, Padula A, Moore D, Patterson M, Mehling W. Valerian for sleep: a systematic review and meta-analysis. American Journal of Medicine, 2006.
- Fernández-San-Martín MI, Masa-Font R, Palacios-Soler L, et al. Effectiveness of Valerian on insomnia: a meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Sleep Medicine, 2010.
- Shinjyo N, Waddell G, Green J. Valerian root in treating sleep problems and associated disorders: a systematic review and meta-analysis. Journal of Evidence-Based Integrative Medicine, 2020.
- Miyasaka LS, Atallah ÁN, Soares B. Valerian for anxiety disorders. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2006.
- Sateia MJ, Buysse DJ, Krystal AD, Neubauer DN, Heald JL. Clinical practice guideline for the pharmacologic treatment of chronic insomnia in adults. Journal of Clinical Sleep Medicine, 2017.
- National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH). Valerian. 2025.
- Apotheek.nl (KNMP). Valeriaan. 2026.
- MSD Manual Professional Version. Valerian. 2025.
