Vitamine A is belangrijk voor de afweer, het gezichtsvermogen en de groei. Vooral jonge kinderen hebben voldoende van deze voedingsstof nodig om gezond te blijven. In veel ontwikkelingslanden vormt een tekort nog altijd een ernstige bedreiging voor hun gezondheid.
Miljoenen kinderen hebben een tekort
Wereldwijd hebben naar schatting 127 miljoen kinderen onder de vijf jaar een tekort aan vitamine A. Bij een deel van hen leidt dit tot ernstige oogaandoeningen zoals xeroftalmie, die kan overgaan in blindheid. Een tekort verhoogt ook de gevoeligheid voor infecties, zoals diarree en luchtweginfecties.
Supplementen verlagen kindersterfte
Het geven van vitamine A-supplementen aan kinderen van 6 maanden tot 5 jaar kan de sterfte met 23 tot 30 procent verminderen. Ook het aantal en de ernst van infectieziekten, zoals mazelen, malaria en diarree, neemt hierdoor af. De inzet van supplementen is een bewezen effectieve maatregel in landen waar tekorten veel voorkomen.
Advies in risicogebieden
In gebieden waar een vitamine A-tekort veel voorkomt, wordt aangeraden om kinderen twee keer per jaar een hoge dosis vitamine A te geven. Baby’s van 6 tot 12 maanden krijgen 100.000 IE (30 mg retinol), kinderen van 1 tot 5 jaar 200.000 IE (60 mg retinol). Deze aanpak helpt om tekorten te voorkomen en complicaties te beperken.
Waarom jonge kinderen extra kwetsbaar zijn
Jonge kinderen groeien snel en hebben daardoor meer vitamine A nodig. Tegelijkertijd krijgen ze in veel ontwikkelingslanden onvoldoende voedingsmiddelen binnen die rijk zijn aan vitamine A. Door frequente infecties raakt de voorraad in het lichaam sneller uitgeput, wat het risico op een tekort verder vergroot.
Komt een tekort aan vitamine A ook in Nederland voor?
Ja, ook in Nederland krijgen sommige mensen te weinig vitamine A binnen. 16 tot 34 procent van de vrouwen en 16 tot 32 procent van de mannen heeft een inname die lager ligt dan de geschatte gemiddelde behoefte. De belangrijkste bronnen in Nederland zijn lever, eieren, boter, melk, yoghurt, kaas en margarine of halvarine waaraan vitamine A is toegevoegd.
Te veel is ook niet goed
Hoewel een tekort gezondheidsrisico’s met zich meebrengt, kan een te hoge inname ook schadelijk zijn. Vooral kinderen en ouderen kunnen door een hoge consumptie van lever (zoals in paté of leverworst) of supplementen boven de aanvaardbare bovengrens van 3.000 microgram per dag uitkomen. Dit kan leiden tot klachten zoals hoofdpijn, misselijkheid, vermoeidheid en bij langdurige overdosering zelfs leverproblemen of botontkalking.
Zorg voor voldoende, maar voorkom te veel vitamine A
Vitamine A is van levensbelang, vooral voor jonge kinderen. In ontwikkelingslanden redt suppletie aantoonbaar levens en voorkomt het ernstige infecties en blindheid. Ook in Nederland verdient deze vitamine aandacht: een deel van de bevolking krijgt er te weinig van binnen, terwijl overmatige inname ook risico’s kent. Een gebalanceerd voedingspatroon, met aandacht voor verrijkte producten en het matigen van leverconsumptie, blijft de beste aanpak.
