Kalium is een mineraal dat belangrijk is voor je spieren, zenuwen en je hart. Het helpt ook om de vochtbalans in je lichaam op peil te houden. Een tekort aan kalium (hypokaliëmie) komt zelden door een tekort in de voeding. Meestal ontstaat het als je lichaam veel kalium verliest, bijvoorbeeld door hevig braken, diarree of het gebruik van plaspillen.
Kaliumtekort symptomen
Een tekort aan kalium (hypokaliëmie) kan verschillende klachten geven. De ernst van de klachten hangt af van hoe laag het kaliumgehalte is. Mogelijke symptomen zijn:
- Verminderde eetlust;
- Misselijkheid of buikkrampen;
- Spierzwakte, krampen of spierpijn;
- Tintelingen of een doof gevoel in armen of benen;
- Lusteloosheid, vermoeidheid of een sombere stemming;
- Verstopping of moeite met de stoelgang;
- Bij een ernstig tekort: hartritmestoornissen, verlamming of ademhalingsproblemen.
Oorzaken van een kaliumtekort
Een tekort aan kalium ontstaat meestal doordat je lichaam te veel kalium verliest. Dat kan gebeuren door:
- Hevig braken of ernstige diarree
Hierbij verliest je lichaam veel vocht en zout. Door het vochtverlies gaat ook kalium verloren, vooral via de ontlasting en urine. - Gebruik van plaspillen (diuretica)
Vooral lis- en thiazidediuretica zorgen voor meer kaliumverlies via de urine. - Langdurig gebruik van laxeermiddelen
Dit kan het verlies van kalium via de darmen verhogen. - Ernstige brandwonden
Via beschadigde huid verliest je lichaam veel kalium en vocht. - Overmatig zweten
Bijvoorbeeld bij intensief sporten of bij langdurige blootstelling aan hitte. - Overmatig gebruik van cafeïne
Grote hoeveelheden koffie, energiedrank of supplementen kunnen leiden tot kaliumverlies via de urine of verschuiving van kalium naar je cellen. - Overmatig gebruik van zoethout of drop
Zoethout bevat glycyrrhizine, wat de werking van bepaalde hormonen in de nieren beïnvloedt. Daardoor verlies je meer kalium en kun je ook last krijgen van een hoge bloeddruk. Zoethout zit onder andere in drop en zoethoutthee.
Wie loopt extra risico op een kaliumtekort?
Een tekort aan kalium komt vaker voor bij:
- Mensen die plaspillen gebruiken;
- Mensen met chronisch braken of diarree;
- Mensen met een eetstoornis of ernstige ondervoeding;
- Ouderen;
- Ernstig zieke mensen, bijvoorbeeld in het ziekenhuis.
Normale bloedwaarde
De hoeveelheid kalium in het bloed hoort te liggen tussen de 3,5 en 4,6 mmol/l. Een waarde onder de 3,5 wijst op een tekort (hypokaliëmie). Bij ernstige hypokaliëmie daalt de waarde tot 2,5 mmol/l of lager. Waarden boven de 5,0 mmol/l duiden op een overschot (hyperkaliëmie).
Wat kun je doen?
Bij een kaliumtekort is het belangrijk om de oorzaak te achterhalen. Alleen in overleg met een arts mag je kaliumtabletten gebruiken. Vaak is het ook voldoende om meer producten te eten die rijk zijn aan kalium, zoals:
- groente (bijvoorbeeld spinazie, tomaten);
- fruit (zoals banaan, sinaasappel);
- aardappelen;
- peulvruchten;
- volkorenbrood.
Hoe voorkom je een kaliumtekort?
Eet gezond en gevarieerd. Kalium zit in veel producten zoals aardappelen, groenten, fruit, peulvruchten, melk en vlees. Bij ziekte of het gebruik van plaspillen is het verstandig om extra op je kaliuminname te letten.
Een overzicht van de kaliumbehoefte tijdens alle levensfasen is te vinden bij ‘Hoeveel heb ik nodig’.
Veelgestelde vragen over kaliumtekort
Hoe herken je een kaliumtekort?
Je merkt het aan spierzwakte, vermoeidheid, misselijkheid of verminderde eetlust. Ernstige tekorten kunnen hartritmestoornissen geven.
Wie loopt risico op een kaliumtekort?
Vooral mensen die plaspillen gebruiken, veel braken of diarree hebben, of mensen met een eetstoornis, nierproblemen of ernstige ziekte.
Hoe ontstaat een kaliumtekort?
Meestal door verlies via urine, zweet of ontlasting. Medicijnen en sommige ziektes kunnen ook een rol spelen.
Is een tekort aan kalium gevaarlijk?
Ja. Ernstige tekorten kunnen onder andere hartritmestoornissen, spierzwakte of ademhalingsproblemen veroorzaken.
Hoe voorkom je een tekort aan kalium?
Eet gevarieerd. Kalium zit in aardappelen, groente, fruit, noten, melk en peulvruchten. Let op bij gebruik van plaspillen.
Wat is de normale waarde van kalium in het bloed?
Bij volwassenen ligt die tussen de 3,5 en 4,6 mmol per liter. Lager dan 3,5 wijst op een tekort.
Wat is hypokaliëmie?
Dat is de medische naam voor een tekort aan kalium in het bloed.
Waar zit kalium in?
In aardappelen, bananen, sinaasappels, tomaten, spinazie, volkorenbrood, melk, peulvruchten en vlees. Check de pagina ‘Waar zit het in’ voor meer bronnen van kalium.
