Geschreven door: Wouter Stap, tekstschrijver voeding en gezondheid
Beoordeeld door: Suzan Tuinier, vitamine-expert
Laatste update: 2 april 2026
Vitamine B3 (niacine) is belangrijk voor de energieproductie in je cellen, een gezonde huid en een goed werkend zenuwstelsel. Een tekort kan leiden tot de ziekte pellegra. In Nederland komt dit weinig voor.
Vitamine B3-tekort symptomen
Een ernstig tekort aan vitamine B3 wordt pellagra genoemd. Dat betekent letterlijk “ruwe huid”. De klachten verschillen per persoon. Dit zijn de meest voorkomende symptomen:
- Huidklachten, zoals rode en ontstoken huid op zongevoelige plekken (nek, gezicht, handen), later blaren, donkere vlekken en een droge, gebarsten huid;
- Diarree of andere darmklachten;
- Verwardheid, geheugenproblemen of dementie, vooral bij een langdurig tekort.
Andere symptomen van een vitamine B3-tekort zijn:
- Ontstoken tong, lippen of slijmvliezen in de mond;
- Misselijkheid, braken of buikpijn;
- Verminderde eetlust;
- Vermoeidheid of een gevoel van zwakte;
- Duizeligheid;
- Moeite met slapen;
- Somberheid, prikkelbaarheid of depressieve gevoelens;
- Hoofdpijn of moeite met concentreren;
- Vergeetachtigheid;
- Hallucinaties of ernstige verwardheid (zoals een delier);
- Overgevoeligheid voor licht (fotofobie);
- Slechter zien;
- Spiertrillingen (tremoren) of problemen met bewegen (ataxie);
- Spierstijfheid of spierzwakte in armen en benen (spastische verlamming).
Oorzaken van een vitamine B3-tekort:
Een tekort aan vitamine B3 ontstaat meestal door een van de volgende oorzaken:
- Maïs als basisvoedsel
Een tekort aan vitamine B3 komt vooral voor in landen waar maïs het hoofdvoedsel is. In maïs zit namelijk weinig niacine en ook weinig tryptofaan. Uit dat aminozuur kan je lichaam zelf niacine maken. - Anorexia nervosa
Bij mensen met anorexia komen veel vitaminetekorten voor, waaronder aan niacine. Je merkt het vaak als eerste aan huidafwijkingen. - Alcoholmisbruik
Langdurig alcoholgebruik leidt tot verminderde opname van niacine. - Zeldzame aandoeningen
Bij het carcinoïd syndroom wordt tryptofaan vooral omgezet in serotonine, waardoor er minder tryptofaan beschikbaar is voor de aanmaak van niacine. - Medicijngebruik
Ook medicijnen zoals isoniazide (voor tuberculose) of chemotherapie kunnen de omzetting of opname van niacine verstoren.
Wie loopt extra risico op een vitamine B3-tekort?
Een tekort komt vooral voor bij:
- Mensen die maïs als basisvoedsel hebben (vooral in Afrika en Zuid-Amerika);
- Alcoholisten;
- Mensen met anorexia nervosa;
- Patiënten met het carcinoïd syndroom.
Normale bloedwaarde
De normale waarde voor niacine is moeilijk vast te stellen. Vaak wordt gekeken naar afbraakproducten in urine (N’-methylnicotinamide (NMN) en N’-methyl-2-pyridon-5-carboxamide). Een uitscheiding in de urine < 5,8 μmol NMN per dag (< 0,8 mg/dag) duidt op een niacinetekort.
Als niacine wel in het bloed wordt gemeten, is de normaalwaarde 20-50 μmol/L. Dit wordt echter door weinig huisartsen gedaan.
Wat kun je doen?
Eet om te beginnen meer producten met vitamine B3, zoals vlees, vis, volkorenbrood, pinda’s en noten. Bij ernstige klachten kan suppletie nodig zijn, maar dit moet altijd onder begeleiding van een arts.
Hoe voorkom je een vitamine B3-tekort?
Eet gevarieerd, met bijvoorbeeld elke dag volkorenbrood, zilvervliesrijst of havermout. Kies daarnaast voor eiwitrijke producten zoals kip, rundvlees, eieren, linzen of bruine bonen. Je lichaam kan namelijk zelf niacine maken uit tryptofaan, een bouwsteen van eiwitten. Je haalt tryptofaan uit eiwitrijke producten.
Check voor meer bronnen van vitamine B3 de pagina ‘Waar zit het in?‘. Wil je weten hoeveel je nodig hebt? Kijk dan bij ‘Hoeveel heb ik nodig?‘
Veelgestelde vragen over vitamine B3-tekort
Wat is pellagra?
Pellagra is een ziekte door ernstig tekort aan vitamine B3. Het geeft huidontstekingen, diarree en geheugenstoornissen. In Nederland komt het bijna niet meer voor.
Wie loopt risico op een vitamine B3-tekort?
Een tekort komt vooral voor in landen waar maïs het basisvoedsel is, bijvoorbeeld in Afrika en Zuid-Amerika. Maïs bevat weinig niacine en ook weinig tryptofaan, een aminozuur waaruit je lichaam zelf niacine kan aanmaken.
Wat zijn goede bronnen van vitamine B3?
Vlees, vis, volkorenbrood, pinda’s en noten zijn rijk aan B3. Ook maakt je lichaam B3 uit het aminozuur tryptofaan. Dit zit in eiwitrijke producten, zoals vlees, vis, eieren, kwark en peulvruchten.
