Wat zijn antioxidanten precies? Antioxidanten zijn stoffen die je lichaam beschermen tegen schade door vrije radicalen. Vrije radicalen zijn kleine, agressieve deeltjes die in je lichaam ontstaan door bijvoorbeeld roken en uv-straling uit zonlicht. Maar ook bij normale stofwisselingsprocessen ontstaan vrije radicalen. Ze kunnen schade aanrichten aan cellen en weefsels.
Als er te veel vrije radicalen zijn, ontstaat ‘oxidatieve stress’. Dat kan op de lange termijn bijdragen aan ziekten zoals hart- en vaatziekten, kanker en schade aan het zenuwstelsel. Antioxidanten maken deze vrije radicalen onschadelijk. Daarom zijn ze belangrijk voor je gezondheid1.
Wat doen antioxidanten in je lichaam?
De werking van antioxidanten kun je vergelijken met roestbescherming. Vrije radicalen veroorzaken oxidatie, net zoals zuurstof ijzer laat roesten. Als cellen ‘roesten’, raken ze beschadigd. Antioxidanten zorgen ervoor dat dit roestproces wordt afgeremd. Ze beschermen onder andere je cellen, je afweersysteem en het DNA in je lichaam tegen schade. Zo dragen ze bij aan een goede gezondheid.
Waar zitten antioxidanten in?
Antioxidanten zitten vooral in plantaardige producten. Voorbeelden van voedingsmiddelen met antioxidanten zijn:
- Groenten zoals spinazie, broccoli, wortels en paprika
- Fruit zoals sinaasappels, kiwi’s, aardbeien en blauwe bessen
- Noten en zaden zoals amandelen en zonnebloempitten
- Volkorenproducten zoals havermout en zilvervliesrijst
- Plantaardige oliën, zoals zonnebloemolie
- Dranken zoals groene en zwarte thee
Blauwe bessen zijn bijvoorbeeld rijk aan antioxidanten, net als veel andere kleurrijke groenten en fruit. Wie gezond en gevarieerd eet, krijgt voldoende antioxidanten binnen. Extra supplementen zijn dan niet nodig¹.
Zijn supplementen met antioxidanten gevaarlijk?
Omdat antioxidanten gezond zijn, denken sommige mensen dat supplementen met antioxidanten extra goed zijn. Maar dat is niet zo. In de jaren negentig verschenen veel pillen en drankjes met antioxidanten op de markt. Er werd zelfs gezegd dat ze veroudering konden vertragen. Maar uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat hoge doseringen antioxidanten in supplementvorm schadelijk kunnen zijn2,3.
Bijvoorbeeld: rokers die dagelijks meer dan 15 milligram bètacaroteen slikten, hadden een grotere kans op longkanker1. Ook werden er bij hoge doseringen vitamine A of E vaker sterfgevallen gezien2. Soms kunnen antioxidanten in hoge dosering zelfs het tegenovergestelde doen van wat ze zouden moeten: ze gaan dan juist zelf schade veroorzaken in plaats van die te voorkomen. Dat heet het ‘pro-oxidant-effect’¹.
Symptomen van te veel antioxidanten zijn lastig te herkennen, maar het kan leiden tot verstoringen in het afweersysteem of juist meer oxidatieve stress.
Gezond omgaan met antioxidanten
Wil je gezond profiteren van antioxidanten? Dan is het beste advies: haal ze uit voeding. Groente, fruit, volkorenbrood, noten, zaden en thee zijn rijk aan natuurlijke antioxidanten. Supplementen zijn zelden nodig, tenzij je arts anders adviseert.
Kortom: antioxidanten zijn goed voor je, maar alleen in de juiste hoeveelheid en vooral uit voeding. Meer is niet altijd beter.
Bronnen
- Voedingscentrum. Antioxidanten [Internet]. Den Haag: Voedingscentrum; [geciteerd 2025 apr 30]. Beschikbaar via: https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/antioxidanten.aspx
- Bjelakovic G, Nikolova D, Simonetti RG, Gluud C. Antioxidant supplements for prevention of gastrointestinal cancers: a systematic review and meta-analysis. Lancet. 2004;364(9441):1219–28.
- Forman D, Altman D. Vitamins to prevent cancer: supplementary problems. Lancet. 2004;364(9441):1193–4.
