Vitamine B5, ook wel pantotheenzuur genoemd, speelt een rol bij de energiestofwisseling, de opbouw en afbraak van eiwitten en vetten in je lichaam en de aanmaak van hormonen. Een vitamine B5-tekort komt heel weinig voor, maar kan wel klachten veroorzaken.
Vitamine B5-tekort symptomen:
Een tekort aan pantotheenzuur komt in Nederland bijna nooit voor. Het ontstaat alleen bij ernstige ondervoeding of door stoffen die de werking van pantotheenzuur tegenhouden (zogenaamde antagonisten). Toch zijn er een aantal klachten bekend die kunnen optreden bij een tekort:
- Brandende, pijnlijke voeten (burning feet-syndroom), vooral ’s nachts;
- Vermoeidheid;
- Lusteloosheid of weinig energie;
- Somberheid of depressieve gevoelens;
- Apathie (geen interesse in de omgeving);
- Hoofdpijn;
- Duizeligheid;
- Slaapproblemen;
- Spierzwakte;
- Prikkelbaarheid;
- Buikklachten, zoals misselijkheid, braken, buikkrampen of diarree;
- Versnelde hartslag;
- Lage bloeddruk (hypotensie);
- Lage bloedsuiker (hypoglykemie);
- Beenkrampen;
- Vertraagde afweer (je lichaam reageert minder goed op infecties).
Weetje: het burning feet-syndroom kwam voor in gevangenkampen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De klachten gingen over als mensen extra pantotheenzuur kregen.
Oorzaken van een vitamine B5-tekort
Een tekort aan vitamine B5 komt zelden voor, maar kan ontstaan door één of meerdere van de volgende oorzaken:
- Ernstige ondervoeding of extreem eenzijdige voeding
Pantotheenzuur komt voor in veel verschillende voedingsmiddelen, vooral in vlees, volkorenbrood en -pasta, eieren, melk en groenten. Alleen bij een zeer beperkt voedingspatroon of langdurige ondervoeding kan een tekort ontstaan. - Alcoholisme
Mensen die veel alcohol drinken krijgen vaak te weinig vitamine B5 binnen. - Nierziekten
Patiënten met nierinsufficiëntie of dialyse verliezen veel pantotheenzuur. Vaak krijgen ze ook minder binnen als gevolg van dieetbeperkingen. - Borstvoeding
Vrouwen die borstvoeding geven hebben een verhoogde behoefte aan vitamine B5.
Wie loopt extra risico op een vitamine B5-tekort?
Een tekort komt zelden voor, maar deze groepen mensen lopen meer risico:
- Mensen met langdurige ondervoeding;
- Alcoholisten;
- Nierpatiënten;
- Vrouwen die borstvoeding geven;
- Te vroeg geboren zuigelingen;
- Adolescenten.
Normale bloedwaarde
De referentiewaarde voor pantotheenzuur in het bloed ligt tussen de 0,3 en 0,6 mg/L (1,4 en 2,7 μmol/L)
Wat kun je doen?
Gevarieerde voeding met producten zoals volkorenbrood, eieren, vlees, paddenstoelen en peulvruchten is belangrijk om voldoende vitamine B5 binnen te krijgen. In ernstige gevallen kan een arts supplementen voorschrijven.
Meer bronnen van vitamine B5 vind je bij ‘Waar zit het in?‘
Hoe voorkom je een vitamine B5-tekort?
Een normaal, gevarieerd voedingspatroon levert voldoende vitamine B5. Volg je een zeer eenzijdig dieet? Overleg dan met je arts of diëtist.
Wil je weten hoeveel vitamine B5 je nodig hebt? Kijk dan bij ‘Hoeveel heb ik nodig?’
Veelgestelde vragen over vitamine B5-tekort
Wat zijn de klachten bij een tekort aan vitamine B5?
Typische klachten zijn een branderig gevoel in de voeten (burning feet-syndroom), vermoeidheid en spierzwakte. Ook kun je last krijgen van buikpijn, hoofdpijn, prikkelbaarheid of somberheid. De klachten zijn vaak vaag en kunnen lijken op andere vitaminetekorten.
Hoe herken je het burning feet-syndroom?
Bij dit syndroom voelen je voeten branderig, tintelend of pijnlijk aan, vooral ’s nachts. Soms gaat het ook samen met gevoelloosheid of krampen. Het komt zelden voor, maar kan een teken zijn van een ernstig tekort aan vitamine B5.
Wie loopt risico op een vitamine B5-tekort?
Vooral mensen met langdurige ondervoeding of een streng eenzijdig dieet lopen risico. Ook alcoholisten, nierpatiënten, vrouwen die borstvoeding geven, te vroeg geboren baby’s en jongeren in de groei kunnen extra behoefte hebben aan vitamine B5.
Kan je lichaam vitamine B5 opslaan?
Nee, slechts een klein beetje. Pantotheenzuur is een wateroplosbare vitamine. Wat je niet nodig hebt, plas je weer uit. Daarom is het belangrijk om elke dag voldoende via voeding binnen te krijgen.
Heb je een supplement nodig bij een vitamine B5-tekort?
Meestal niet. Met gezonde voeding krijg je genoeg binnen. Alleen bij ernstige tekorten of verhoogde behoefte kan een arts tijdelijk een supplement adviseren.
Wat is het verschil tussen pantotheenzuur en vitamine B5?
Er is geen verschil: pantotheenzuur is de wetenschappelijke naam voor vitamine B5. Je vindt het in veel voedingsmiddelen, vooral in dierlijke producten en volkorenproducten.
