Blauwe plekken en vitamines: kan een tekort de oorzaak zijn?

Vitamine C en vitamine K spelen een rol bij processen die belangrijk zijn voor bloedvaten en bloedstolling. Maar snel blauwe plekken krijgen betekent zeker niet automatisch dat je een vitaminetekort hebt.

Hoe ontstaat een blauwe plek?

Een blauwe plek ontstaat als kleine bloedvaatjes onder de huid beschadigd raken, bijvoorbeeld doordat je je stoot. Er lekt dan een beetje bloed uit de bloedvaatjes naar het omliggende weefsel. Dat zie je door de huid heen als een blauwe of paarse plek.

Tijdens het herstel verandert een blauwe plek vaak van kleur. Hij kan eerst donkerblauw of paars zijn en daarna groen of geel worden. Uiteindelijk ruimt je lichaam het bloed op en verdwijnt de plek.

Hoe lang blijft een blauwe plek?

De meeste blauwe plekken verdwijnen vanzelf binnen enkele weken. Hoe snel dat gaat, verschilt per persoon en hangt ook af van de grootte en de plek van de blauwe plek.

Een grote blauwe plek kan langer zichtbaar blijven dan een klein plekje. Ook kun je bij het ouder worden gemakkelijker blauwe plekken krijgen. De huid wordt dunner en de bloedvaatjes zijn daardoor minder goed beschermd.

Snel blauwe plekken: kan dat door een vitaminetekort komen?

Dat is mogelijk, maar een vitaminetekort is zeker niet de meest voor de hand liggende verklaring. Je kunt bijvoorbeeld blauwe plekken krijgen door kleine stoten die je niet eens hebt opgemerkt.

Ook bepaalde medicijnen kunnen ervoor zorgen dat je gemakkelijker blauwe plekken krijgt. Daarnaast kunnen problemen met bloedplaatjes, de bloedstolling of de bloedvaten een rol spelen.

Toch zijn er twee vitamines die interessant zijn wanneer het gaat om blauwe plekken: vitamine C en vitamine K.

Vitamine C en blauwe plekken

Vitamine C is belangrijk voor de vorming van collageen. Collageen is een belangrijk onderdeel van onder andere de huid en de bloedvaten.

Bij een ernstig tekort aan vitamine C wordt het bindweefsel minder stevig. Daardoor kunnen bloedvaatjes gemakkelijker beschadigen en kunnen bloedingen in en onder de huid ontstaan. Gemakkelijk blauwe plekken krijgen is dan ook een bekend verschijnsel bij een ernstig vitamine C-tekort, ook wel scheurbuik genoemd.

Een ernstig vitamine C-tekort komt in Nederland niet vaak voor. Het risico kan wel groter zijn bij mensen die langere tijd zeer weinig groente en fruit eten of een sterk eenzijdig voedingspatroon hebben.

Vitamine C zit vooral in groente en fruit, zoals paprika, kiwi, citrusfruit, aardbeien, broccoli en verschillende koolsoorten.

Vitamine K en blauwe plekken

Ook vitamine K heeft een duidelijke relatie met bloedingen. Vitamine K is nodig voor de aanmaak van verschillende eiwitten die betrokken zijn bij de bloedstolling.

Bij een ernstig tekort aan vitamine K kan het bloed minder goed stollen. Hierdoor kunnen bloedingen ontstaan en kun je gemakkelijker blauwe plekken krijgen.

Een vitamine K-tekort is bij gezonde volwassenen zeldzaam. Het risico kan wel verhoogd zijn wanneer vitamine K niet goed uit de darm wordt opgenomen, bijvoorbeeld bij bepaalde aandoeningen van het maag-darmstelsel.

Vitamine K1 komt vooral voor in groene bladgroenten en andere groenten. Vitamine K2 vind je onder andere in bepaalde dierlijke en gefermenteerde voedingsmiddelen.

Gebruik je antistollingsmedicijnen? Ga dan niet op eigen initiatief vitamine K-supplementen gebruiken. Vitamine K kan de werking van bepaalde antistollingsmiddelen beïnvloeden.

En vitamine B12?

Vitamine B12 wordt soms genoemd in relatie tot wondgenezing en herstel. Daar is de afgelopen jaren interessant onderzoek naar gedaan.

In een studie uit 2023 onderzochten wetenschappers de rol van vitamine B12 bij cellulaire herprogrammering en weefselherstel. Tijdens het proces van herprogrammering bleek de behoefte aan vitamine B12 toe te nemen. Extra vitamine B12 verbeterde in het onderzoek de efficiëntie van dit proces. Ook versnelde vitamine B12 het weefselherstel in een muismodel voor colitis ulcerosa.

Dat betekent niet dat vitamine B12 is aangetoond als middel tegen blauwe plekken. Blauwe plekken zijn in deze studie niet onderzocht. Het onderzoek laat vooral zien dat vitamine B12 betrokken kan zijn bij processen die belangrijk zijn voor weefselherstel. Er is meer onderzoek nodig om te weten wat dit bij mensen betekent.

Spontaan blauwe plekken zonder dat je je hebt gestoten

Soms ontdek je een blauwe plek zonder dat je weet waar die vandaan komt. Vooral op armen en benen kan dat gebeuren doordat je je ongemerkt ergens tegenaan hebt gestoten.

Heb je af en toe zo’n plek, dan hoeft dat meestal niets bijzonders te betekenen. Krijg je ineens veel meer blauwe plekken dan normaal of ontstaan regelmatig grote blauwe plekken zonder duidelijke oorzaak? Dan is het verstandig om dit met je huisarts te bespreken.

Dat geldt ook wanneer je naast de blauwe plekken andere bloedingen hebt, zoals regelmatig een bloedneus of bloedend tandvlees.

Een blauwe plek die niet weggaat

Een gewone blauwe plek verandert geleidelijk van kleur en wordt steeds kleiner. Dat kan enige tijd duren.

Blijft een blauwe plek opvallend lang aanwezig, wordt hij groter in plaats van kleiner of ontstaan er steeds nieuwe onverklaarbare blauwe plekken? Laat er dan naar kijken door je huisarts.

Moet je vitamines slikken als je snel blauwe plekken krijgt?

Niet zomaar. Alleen het feit dat je gemakkelijk blauwe plekken krijgt, zegt onvoldoende over je vitaminestatus.

Een vitamine C- of vitamine K-tekort kan blauwe plekken veroorzaken, maar er zijn veel andere mogelijke verklaringen. Extra vitamines slikken terwijl er geen tekort is, lost die andere oorzaken niet op.

Eet je gevarieerd, met voldoende groente en fruit, dan krijg je normaal gesproken voldoende vitamine C binnen. Ook vitamine K komt in verschillende voedingsmiddelen voor.

Twijfel je of je voldoende vitamines binnenkrijgt? Dan is het verstandiger om eerst naar je voedingspatroon en eventuele risicofactoren voor een tekort te kijken.

Bronnen

1. Kovatcheva M, Melendez E, Chondronasiou D, et al. Vitamin B12 is a limiting factor for induced cellular plasticity and tissue repair. Nature Metabolism. 2023;5:1911–1930. Dit is de oorspronkelijke studie achter het verhaal over B12 en weefselherstel. De onderzoekers vonden effecten in gekweekte cellen en muismodellen; blauwe plekken werden niet onderzocht. 
2. Fain O, Mathieu E, Thomas M. Scurvy in patients with cancer. BMJ. 1998;316:1661–1662. Beschrijft de klinische verschijnselen van vitamine C-tekort, waaronder bloedingen in de huid.
3. Olmedo JM, Yiannias JA, Windgassen EB, Gornet MK. Scurvy: a disease almost forgotten. International Journal of Dermatology. 2006;45(8):909–913. Over de dermatologische verschijnselen van vitamine C-tekort, waaronder purpura en ecchymosen.
4. Smith A, Di Primio G, Humphrey-Murto S. Scurvy in the developed world. CMAJ. 2011;183(11):E752–E755. Casus waarin uitgebreid ontstaan van blauwe plekken een belangrijk symptoom was van vitamine C-tekort. 
5. Shearer MJ, Newman P. Metabolism and cell biology of vitamin K. Thrombosis and Haemostasis. 2008;100(4):530–547. Over de functie en het metabolisme van vitamine K en de rol ervan bij de bloedstolling.