Verkoudheid

Geschreven door: Wouter Stap (tekstschrijver voeding en gezondheid)
Beoordeeld door: Michelle Vrij (diëtist, expert voeding bij ziekte)
Laatste update: 27 januari 2026

In het kort

Verkoudheid wordt veroorzaakt door een virus. Je kunt last krijgen van een verstopte neus, snot, niezen, keelpijn, hoesten of oorpijn. De klachten gaan vanzelf over. Stomen en zout water in je neus kunnen de klachten tijdelijk verlichten. Medicijnen zijn meestal niet nodig. Was je handen vaak en hoest of nies in je elleboog om anderen niet te besmetten.

Wanneer komt het voor?

Verkoudheid komt het hele jaar voor, maar vaker in de herfst en winter. Je raakt besmet via de lucht of je handen. Je kunt het virus makkelijk doorgeven, bijvoorbeeld door hoesten of het aanraken van een deurklink. Je kunt meerdere keren achter elkaar verkouden worden: er zijn veel verschillende verkoudheidsvirussen.

Wat kun je zelf doen?

Stoom 2–3 keer per dag 10–15 minuten met warm (niet kokend) water. Gebruik geen menthol of etherische oliën.

Gebruik zout water bij een verstopte neus: kant-en-klare spray of zelfgemaakt (1 theelepel zout op een glas lauw water).

Snuit voorzichtig, niet te hard. Dat verkleint de kans op bijholteontsteking.

Stop met roken en vermijd rokerige ruimtes.

Gebruik neusspray met xylometazoline alleen bij veel klachten, maximaal 1 week.

Was je handen vaak en gebruik papieren zakdoekjes.

Neem rust, maar blijf in beweging. Maak bijvoorbeeld een korte wandeling.

Supplementen bij verkoudheid: wat is zinvol?

Verkoudheid gaat vanzelf over. Supplementen genezen het niet, maar sommige kunnen je afweer ondersteunen of de duur van klachten iets verkorten. Dat werkt niet voor iedereen en het effect is meestal klein.

Gebruik supplementen nooit als vervanging van medische zorg. Overleg met je huisarts of apotheker als je medicijnen gebruikt, zwanger bent of een aandoening hebt.

Vitamine C

Wat is het?
Vitamine C ondersteunt je afweersysteem.

Waarom genoemd bij verkoudheid?
Regelmatige inname kan de duur en ernst van verkoudheid iets verkorten. Bij gezonde mensen is dit vaak niet het geval maar wel bij mensen met zware lichamelijke inspanning of kou. Denk aan soldaten en marathonlopers.

Wat kun je doen?
Eet groente en fruit, zoals kiwi, sinaasappel, paprika, spruitjes en aardbeien.

Alternatief advies
Sommige mensen gebruiken op advies van alternatieve experts bij beginnende klachten vaak zeer hoge doseringen van 0,5 tot 1 gram per uur, niet alleen bij verkoudheid maar ook bij griep. Je lichaam neemt daarvan maar een deel op, de rest plas je uit. Zo’n hoge inname is niet zonder risico en vraagt om voorzichtig gebruik.

Let op
Te veel vitamine C kan diarree of buikklachten geven. Daarom is het advies om niet meer dan 2000 mg (2 gram) per dag te gebruiken.

Vitamine D

Wat is het?
Vitamine D helpt je afweersysteem goed te werken.

Waarom genoemd bij verkoudheid?
Vitamine D verlaagt het risico op luchtweginfecties, vooral bij mensen met een lage vitamine-D-status.

Wat kun je doen?
Kom dagelijks buiten met onbedekte handen en gezicht. Tussen oktober en maart is de zon in Nederland meestal niet sterk genoeg om vitamine D aan te maken. Gebruik een vitamine D-supplement als je weinig zonlicht krijgt, een donkere huid hebt, bedekkende kleding draagt, zwanger bent, vrouw bent vanaf 50 jaar of iedereen vanaf 70 jaar.Dosering: vanaf 70 jaar 20 microgram per dag, anders 10 microgram per dag.

Alternatief advies
Sommige therapeuten adviseren in de winter hogere doseringen, namelijk 25–75 microgram per dag.

Let op
Gebruik geen hoge doseringen zonder overleg met je arts. Maximaal 100 microgram per dag (volwassenen). Te veel vitamine D kan schadelijk zijn voor je nieren.

Zink

Wat is het?
Zink ondersteunt je afweer en remt virussen.

Waarom genoemd bij verkoudheid?
Zinksuppletie kan de duur van een verkoudheid met ongeveer 33% verkorten als je binnen 24 uur na de eerste klachten begint.

Wat kun je doen?
Eet zinkrijke voeding zoals noten, eieren, kaas, vlees, volkorenproducten en peulvruchten.

Alternatief advies
Bij beginnende klachten soms een dosering van 75–100 mg per dag, als zuigtablet met zinkacetaat of -gluconaat.

Let op
De veilige bovengrens voor zink is 25 milligram per dag (uit voeding en supplementen samen). Sommige alternatieve adviezen gaan daar ruim boven. Gebruik je antibiotica? Houd dan minimaal 2 uur tussen de inname van zink en je antibioticum, omdat zink de opname kan verminderen.

Echinacea

Wat is het?
Echinacea is een kruid van de zonnehoedplant.

Waarom genoemd bij verkoudheid?
Sommige Echinacea-extracten kunnen de kans op verkoudheid iets verlagen en de duur van klachten mogelijk verkorten, vooral bij vroeg gebruik. Het effect is klein en nog niet sterk bewezen.

Wat kun je doen?
Gebruik een product met gestandaardiseerde extracten bijvoorbeeld Echinacea purpurea. Start bij de eerste verkoudheidsklachten.

Alternatief advies
Sommige mensen gebruiken op advies Echinacea als kuur in de winter omdat ze dan vatbaarder zijn voor virussen.

Let op
Overleg met je arts bij zwangerschap, borstvoeding, afweerstoornis of gebruik van medicijnen.

Knoflook

Wat is het?
Knoflook is een bolgewas dat veel wordt gebruikt als smaakmaker.

Waarom genoemd bij verkoudheid?
Knoflook bevat zwak antibacteriële en antivirale stoffen. Een kleine studie liet zien dat dagelijkse suppletie de kans op verkoudheid mogelijk kan verlagen, maar grotere studies ontbreken. Het effect is dus onzeker.

Wat kun je doen?
Gebruik knoflook in de keuken. Wil je supplementen gebruiken, kies dan gestandaardiseerde preparaten met allicine, de actieve stof van knoflook.

Alternatief advies
Sommige mensen nemen in de winter preventief en dagelijks een knoflookcapsule tegen verkoudheid.

Let op
Knooflook kan maagklachten geven. Bij hoge doseringen heeft het mogelijk invloed op bloedstolling.

Let op
Gebruik niet te veel gember bij bloedverdunners of tijdens de zwangerschap zonder overleg.

Ginseng

Wat is het?
Ginseng is de wortel van een plant die traditioneel wordt gebruikt om de weerstand te versterken.

Waarom genoemd bij verkoudheid?
Sommige preparaten met Noord-Amerikaanse ginseng (Panax quinquefolius) kunnen mogelijk de duur van verkoudheid of luchtweginfecties verkorten als je ze preventief gebruikt.

Wat kun je doen?
Gebruik alleen gestandaardiseerde ginsengproducten.

Alternatief advies
Sommige mensen gebruiken ginseng in het najaar of de winter als weerstandskuurtje.

Let op
Gebruik geen ginseng zonder overleg als je zwanger bent, medicijnen gebruikt (zoals bloedverdunners of insuline), of een hoge bloeddruk hebt.

Disclaimer

Deze informatie is bedoeld als algemene uitleg en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Stop niet op eigen initiatief met medicijnen en gebruik supplementen niet als vervanging van een behandeling die je met je zorgverlener hebt afgesproken. Bespreek klachten, twijfel of bijwerkingen altijd met je huisarts of apotheker.

Over de experts

Wouter Stap is tekstschrijver gespecialiseerd in voeding, gezondheid en wetenschap.
Michelle Vrij is diëtist met jarenlange ervaring in het ziekenhuis, met expertise in voeding en ziekte.