Geschreven door: Wouter Stap, tekstschrijver voeding en gezondheid
Beoordeeld door: Suzan Tuinier, vitamine-expert
Laatste update: 2 april 2026
Fosfor is een mineraal dat je lichaam nodig heeft voor sterke botten en tanden, energie in je cellen en een goede werking van je spieren en zenuwen. Een fosfortekort komt bijna nooit voor, want fosfor zit in veel verschillende voedingsmiddelen. Zelfs bij een eenzijdig dieet krijg je meestal nog genoeg fosfor binnen. Alleen bij overmatig gebruik van bepaalde medicijnen, zoals maagzuurremmers, kan een tekort ontstaan.
Fosfortekort symptomen
Een tekort aan fosfor (hypofosfatemie) komt niet vaak voor, maar kan verschillende klachten geven. De symptomen verschillen afhankelijk van de ernst en duur van het tekort. Mogelijke klachten zijn:
- Pijn in je botten en spieren;
- Vermoeidheid of verwardheid;
- Tintelingen of coördinatieproblemen;
- Weinig eetlust, misselijkheid of braken;
- Moeite met slikken of vertraagde stoelgang;
- Verhoogde kans op infecties;
- Bloedarmoede;
- Verstoorde bloedsuikerregulatie;
- Bij kinderen: rachitis (afwijkende groei van de botten);
- Bij langdurig tekort: nierstenen, botverweking (osteomalacie) of botontkalking (osteoporose);
Oorzaken van een fosfortekort
Een tekort aan fosfor ontstaat meestal doordat je lichaam te veel fosfor verliest of het minder goed opneemt. Dat kan gebeuren bij:
- Gebruik van bepaalde medicijnen
Langdurig gebruik van maagzuurremmers, zoals antacida of fosfaatbinders, kan de opname van fosfor verminderen. Dat geldt ook voor langdurig gebruik van calciumsupplementen. Plaspillen kunnen de uitscheiding van fosfor met de urine verhogen, waardoor ook een tekort kan ontstaan. - Verlies via braken of diarree
Bij langdurig braken of ernstige diarree gaat veel fosfor verloren via de ontlasting of het maagsap. - Te weinig vitamine D
Vitamine D helpt bij de opname van fosfor in de darmen. Bij een ernstig tekort wordt er minder fosfor opgenomen. - Verstoorde opname in de darmen
Aandoeningen van de darmen, zoals coeliakie of de ziekte van Crohn, kunnen de opname van fosfor verminderen. - Behandeling met glucose-infuus of insuline
Deze behandelingen kunnen ervoor zorgen dat fosfor vanuit het bloed te snel in de cellen verdwijnt. - Ernstige ziekte of opname op de intensive care
Hypofosfatemie komt vaak voor bij mensen op de intensive care. - Snelgroeiende tumoren
Kankersoorten zoals leukemie kunnen veel fosfor uit het bloed opnemen, waardoor er een tekort ontstaat.
Wie loopt extra risico op een fosfortekort?
Een tekort aan fosfor komt weinig voor, maar het risico is groter bij:
- Een eetstoornis of ernstige ondervoeding;
- Alcoholisten;
- Darmziekten zoals coeliakie of de ziekte van Crohn;
- Nierproblemen of een niertransplantatie;
- Diabetes, vooral bij gebruik van insuline;
- Mensen die een behandeling krijgen tegen kanker;
- Mensen die herstellen van langdurige ondervoeding (refeeding syndroom);
- Ernstig zieke mensen die op de intensive care liggen.
Normale bloedwaarde
De hoeveelheid fosfaat in het bloed hoort te liggen tussen de 0,84 en 1,45 mmol/l. Een waarde onder de 0,84 mmol/l wijst op een tekort. Er wordt onderscheid gemaakt tussen:
- Milde hypofosfatemie: 0,65 – 0,84 mmol/l
- Matige hypofosfatemie: 0,33 – 0,65 mmol/l
- Ernstige hypofosfatemie: < 0,33 mmol/l
Wat kun je doen?
Bij een tekort is het belangrijk om eerst de oorzaak te vinden. Soms is aanvulling via voeding of supplementen nodig. In ernstige gevallen gebeurt dat via een infuus, onder begeleiding van een arts. Bij een normale voeding krijg je meestal genoeg fosfor binnen. Fosfor uit melkproducten wordt het best opgenomen.
Hoe voorkom je een fosfortekort?
Eet voldoende en gevarieerd. Fosfor zit in veel producten zoals vlees, vis, melk, kaas, eieren, noten, brood en peulvruchten. Een tekort ontstaat alleen bij ziekte of langdurig verkeerd gebruik van bepaalde medicijnen.
Een overzicht van de fosforbehoefte tijdens alle levensfasen is te vinden bij ‘Hoeveel heb ik nodig’.
Veelgestelde vragen over fosfortekort
Hoe herken je een fosfortekort?
Je kunt last krijgen van spierzwakte, botpijn, vermoeidheid, weinig eetlust of verwardheid. Bij ernstig tekort kunnen je botten en spieren verzwakken.
Wie loopt risico op een tekort aan fosfor?
Vooral mensen die langdurig maagzuurremmers gebruiken, mensen met alcoholverslaving, nierproblemen, darmaandoeningen of ernstige ondervoeding.
Hoe ontstaat een fosfortekort?
Niet door te weinig eten, maar door ziekten, slechte opname of medicijngebruik.
Is een tekort aan fosfor gevaarlijk?
Ja. Bij langdurig tekort kunnen je botten verzwakken, je spieren afbreken en nierstenen ontstaan.
Hoe voorkom je een tekort aan fosfor?
Eet gevarieerd. Fosfor zit in veel producten zoals vlees, melk, kaas, brood, noten en eieren. Je kunt het dagelijks op je bord leggen.
Wat is de normale waarde van fosfor in het bloed?
Bij volwassenen ligt die tussen de 0,84 en 1,45 mmol per liter. Lager dan 0,84 wijst op een tekort.
Waar zit fosfor in?
In vlees, vis, melk, yoghurt, kaas, eieren, brood, noten en peulvruchten. Check de pagina ‘Waar zit het in’ voor meer bronnen van fosfor.
