Vitamine B12 heb je nodig voor de aanmaak van rode bloedcellen en een goede werking van je zenuwstelsel. Ook helpt het bij het vrijmaken van energie uit je voeding. Een vitamine B12-tekort kan verschillende problemen geven. Doordat je lichaam vitamine B12 opslaat, ontstaan de klachten meestal pas na langere tijd. Tekorten komen vooral voor bij veganisten, ouderen en mensen met maag- of darmproblemen.
Vitamine B12-tekort symptomen:
Bij een tekort aan vitamine B12 kun je een vorm van bloedarmoede krijgen. Dit heet macrocytaire anemie. Daardoor kunnen deze klachten ontstaan:
- Vermoeidheid;
- Duizeligheid;
- Hartkloppingen;
- Oorsuizen.
Daarnaast kun je klachten krijgen aan je zenuwen:
- Tintelingen in je handen of voeten;
- Geheugenverlies;
- Coördinatieproblemen;
- Hoofdpijn;
- Spierzwakte in je benen.
Een vitamine B12-tekort merk je vaak pas na een paar jaar, doordat je lichaam vitamine B12 opslaat. Als het tekort lang aanhoudt, kunnen blijvende zenuwschade of psychische klachten ontstaan.
Oorzaken van een vitamine B12-tekort
Een tekort aan vitamine B12 ontstaat meestal doordat je lichaam de vitamine niet goed opneemt. Dit zijn de belangrijkste oorzaken:
- Geen of weinig dierlijke producten eten
Vitamine B12 zit alleen in dierlijke producten zoals vlees, vis, eieren en melk. Veganisten en mensen die weinig dierlijke producten eten, krijgen zonder supplementen niet genoeg B12 binnen. - Minder maagzuur of intrinsieke factor
Vitamine B12 wordt pas in de dunne darm opgenomen als het in de maag aan een speciale stof bindt: de intrinsieke factor. Voor die binding is ook maagzuur nodig. Als je maag te weinig zuur of te weinig intrinsieke factor aanmaakt, kan je lichaam B12 niet goed opnemen. Dit komt vaker voor bij ouderen. - Problemen met maag of darmen
Aandoeningen zoals de ziekte van Crohn of atrofische gastritis kunnen de opname van B12 verstoren. Ook na een maagverkleining of het verwijderen van een deel van de darm is de opname vaak minder goed. - Gebruik van bepaalde medicijnen
Medicijnen zoals maagzuurremmers of metformine (diabetesmedicatie) kunnen de opname van vitamine B12 verlagen. Vooral als je deze middelen langdurig gebruikt, neemt het risico op een tekort toe.
Wie loopt extra risico op een vitamine B12-tekort?
Een tekort komt vooral voor bij:
- Veganisten (B12 zit alleen in dierlijke producten);
- Ouderen (door verminderde opname);
- Mensen met maag- of darmproblemen (zoals atrofische gastritis of de ziekte van Crohn);
- Mensen die maagzuurremmers of metformine gebruiken;
- Patiënten met een auto-immuunziekte (zoals pernicieuze anemie).
Normale bloedwaarde
Een normale waarde voor vitamine B12 in het bloed ligt tussen 250 en 700 pmol/L. Als je hoge doseringen foliumzuur (vitamine B11) slikt, kan dat mogelijk een vitamine B12-tekort maskeren.
Wat kun je doen?
Vitamine B12 zit in dierlijke producten zoals vlees, vis, eieren en zuivel. Eet daar wat meer van als je vitamine B12 aan de lage kant is. Als je een ernstig tekort hebt, zijn supplementen of injecties vaak nodig. Bij een auto-immuunziekte of ernstige opnameproblemen krijg je meestal levenslang injecties.
Check meer bronnen van vitamine B12 bij ‘Waar zit het in?‘
Hoe voorkom je een vitamine B12-tekort?
Eet je veganistisch? Dan heb je een B12-supplement nodig. Ook als je weinig dierlijke producten eet, kan een supplement verstandig zijn. Gebruik je medicijnen die de opname beïnvloeden of heb je een aandoening aan maag of darmen? Overleg dan met je arts of je extra B12 nodig hebt.
Check hoeveel vitamine B12 jij nodig hebt bij ‘Hoeveel heb ik nodig?’
Veelgestelde vragen over vitamine B12-tekort
Wat zijn de symptomen van een vitamine B12-tekort?
Klachten zijn onder andere vermoeidheid, tintelingen, geheugenproblemen en hartkloppingen. Bij langdurig tekort kunnen zenuwen blijvend beschadigd raken.
Kan een veganist een tekort aan vitamine B12 krijgen?
Ja, want B12 zit alleen in dierlijke producten. Veganisten hebben daarom altijd een supplement nodig om een tekort te voorkomen.
Wat is pernicieuze anemie?
Dat is een auto-immuunziekte waarbij je lichaam de opname van vitamine B12 blokkeert. Hierdoor krijg je een ernstig tekort als je geen behandeling krijgt.
