Paarden

Calcium voor je paard

Calcium is het mineraal waar het meeste van in het lichaam van je paard zit. Daarnaast is calcium nodig voor de spieren, de zenuwen en de bloedstolling. Jonge paarden, drachtige en zogende merries en paarden die hard werken hebben meer nodig. Een paard met goed ruwvoer krijgt meestal genoeg binnen. Minstens zo belangrijk is de balans met fosfor.

Calcium voor je paard in het kort

  • Een volwassen paard van 500 kilo heeft in rust ongeveer 20 gram calcium per dag nodig.
  • Bij werk is dat 30 tot 40 gram. Een zogende merrie heeft in de eerste maand bijna 60 gram nodig.
  • Er moet meer calcium dan fosfor in het rantsoen zitten. Ideaal is ongeveer 2:1.
  • Veel haver of tarwezemelen en weinig ruwvoer kan een calciumtekort geven.
  • Een paard verdraagt een ruime hoeveelheid calcium goed, zolang er genoeg fosfor in het voer zit.
  • Spiertrillingen door een plotseling laag calcium in het bloed zijn een noodgeval.

Waar is calcium goed voor bij paarden?

Calcium is betrokken bij meerdere processen in het lichaam van je paard:

  • de opbouw en het onderhoud van sterke botten en tanden
  • het samentrekken van de spieren
  • het doorgeven van zenuwprikkels
  • de bloedstolling

Bot is ook een voorraadkast. Krijgt je paard te weinig calcium binnen, dan haalt het lichaam calcium uit de botten. Zo blijft het gehalte in het bloed op peil. Op de lange termijn worden de botten daardoor zwakker.

Waar zit calcium in?

Voor de meeste paarden is ruwvoer de belangrijkste bron van calcium.

  • Luzerne en klaverhooi bevatten veel calcium, een veelvoud van wat in graashooi zit.
  • Gras en graashooi bevatten minder calcium, maar meestal wel meer calcium dan fosfor.
  • Haver en andere granen bevatten weinig calcium en juist veel fosfor.
  • Tarwezemelen bevatten heel veel fosfor en weinig calcium.
  • Krachtvoer, mineralenbrok en balancer zijn meestal verrijkt met calcium.

Het gehalte verschilt per grassoort, per perceel en per partij. Een hooianalyse geeft de meeste zekerheid.

Waarom is de calcium-fosforverhouding belangrijk?

Calcium en fosfor vormen samen het bot. Het gaat dus niet alleen om de hoeveelheid, maar ook om de verhouding. Ideaal is ongeveer twee keer zoveel calcium als fosfor (2:1). Voor een volwassen paard is een verhouding tussen 1:1 en 6:1 acceptabel. Zit er meer fosfor dan calcium in het totale rantsoen, dan ontstaan problemen.

Hooi van grassen uit een gematigd klimaat zit vaak rond 2:1, luzerne eerder rond 4:1. Het risico zit vooral bij paarden die veel granen of zemelen krijgen en weinig ruwvoer. Bij jonge, groeiende paarden luistert de balans extra nauw. Snel groeien op een rantsoen waarin calcium en fosfor niet in balans zijn, kan gewrichtsproblemen geven.

Hoeveel calcium heeft een paard nodig?

De behoefte hangt af van gewicht, leeftijd, werk en dracht. Volgens de Amerikaanse normen (NRC, 2007) heeft een paard van 500 kilo per dag ongeveer nodig:

  • in rust: 20 gram
  • bij licht tot zwaar werk: 30 tot 40 gram
  • in de laatste maanden van de dracht: ongeveer 35 gram
  • een zogende merrie in de eerste maand: bijna 60 gram
  • een groeiend jong paard (4 tot 24 maanden): 36 tot 38 gram

Een pony of klein paard heeft naar verhouding minder nodig. Krijgt je paard alleen ruwvoer, veel granen of een zelf samengesteld rantsoen? Laat dan een rantsoenberekening maken door een paardenvoedingsdeskundige of je dierenarts.

Wat gebeurt er bij een calciumtekort?

Langdurig tekort: zwakke botten

Te weinig calcium of te veel fosfor in het voer kan een botziekte geven: nutritionele secundaire hyperparathyreoïdie. Vroeger heette dit ook wel zemelziekte of ‘big head disease’. Het lichaam haalt dan steeds calcium uit de botten. Mogelijke signalen zijn:

  • kreupelheid die wisselt van been
  • stijf lopen
  • zwelling van de botten van het hoofd, vooral boven en in de kaak
  • slecht genezende wonden en botbreuken

Plotseling tekort in het bloed

Soms daalt het calcium in het bloed plotseling. Dat komt meestal niet door het voer. Het gebeurt vooral bij zogende merries met veel melk, na transport of na lange, zware inspanning zoals endurance. Je ziet dan bijvoorbeeld spiertrillingen, een stijve gang en een prikkelbaar paard. Soms zie je schokken in de flanken, een soort hik (synchrone diafragmaflutter). Dit is een noodgeval.

Een gewone bloedtest zegt weinig over de calciumvoorziening uit het voer. Het lichaam houdt het calcium in het bloed namelijk strak op peil, zo nodig ten koste van de botten.

Kan een paard te veel calcium binnenkrijgen?

Een paard kan een ruime hoeveelheid calcium goed aan. Het lichaam neemt dan minder op en plast het teveel uit. In onderzoek gaf tot vijf keer de behoefte geen problemen, zolang er genoeg fosfor in het voer zat. Als bovengrens geldt 2 procent calcium in de droge stof van het totale rantsoen.

Wel verlaagt veel calcium de opname van fosfor. Een paard dat veel luzerne krijgt, heeft dus geen extra calcium nodig. Geef een los calciumsupplement alleen als een rantsoenberekening laat zien dat het nodig is.

Wanneer naar de dierenarts?

Bel direct je dierenarts als je paard spiertrillingen heeft, stijf of onzeker loopt of schokkende flanken heeft. Zeker bij een zogende merrie, na transport of na zware inspanning. Neem ook contact op bij kreupelheid die steeds van been wisselt of een zwelling aan het hoofd. Je dierenarts kan onderzoeken of het rantsoen de oorzaak is.

Veelgestelde vragen over calcium voor je paard

Hoe weet ik of mijn paard genoeg calcium binnenkrijgt?

Kijk naar het hele rantsoen: ruwvoer, krachtvoer en supplementen. Een rantsoenberekening, het liefst met een hooianalyse, geeft het beste beeld. Een bloedtest zegt er weinig over.

Wat is de juiste calcium-fosforverhouding voor een paard?

Ongeveer 2:1, dus twee keer zoveel calcium als fosfor. Voor een volwassen paard is 1:1 tot 6:1 acceptabel. Meer fosfor dan calcium moet je vermijden.

Moet ik mijn paard een calciumsupplement geven?

Meestal niet. Ruwvoer en een mineralenbrok leveren genoeg. Extra calcium is alleen nodig als een rantsoenberekening een tekort laat zien, bijvoorbeeld bij veel granen of zemelen.

Zit er genoeg calcium in hooi?

Graashooi levert vaak een flink deel van de behoefte. Luzerne en klaverhooi bevatten veel meer. Het gehalte verschilt per partij, dus laat bij twijfel je hooi analyseren.

Meer lezen over supplementen voor dieren? Kijk in de dierensectie.

Bronnen

  • Hiney K. Minerals for Horses: Calcium and Phosphorus (AFS-3934). Oklahoma State University Extension, 2024.
  • University of Kentucky College of Agriculture, Food and Environment. Mineral of the Month: Calcium. The Horse, 2018.
  • Liburt NR. Nutritional Diseases of Horses and Other Equids. MSD Veterinary Manual, 2026.
  • Spier SJ. Hypocalcemic Tetany in Horses. Merck Veterinary Manual, 2022 (bijgewerkt 2024).
  • Hintz HF. Macrominerals: Calcium, Phosphorus and Magnesium. Kentucky Equine Research, z.j.
Paard – calcium voor je paard

Meer over de schrijver

Foto van Suzan Tuinier

Suzan Tuinier

Suzan Tuinier is voedingskundige, vitamine-expert en eigenaar van Nutrimedia. Ze is al jarenlang hét gezicht van het Vitamine Informatiebureau en inhoudelijk eindverantwoordelijk voor de informatie op vitamine-info.nl.

Bekijk andere dieren

Meer lezen?

Vitamine B12 is belangrijk voor de energie, darmen en het zenuwstelsel van je hond. Een tekort kan vervelende klachten geven,...
Omega 3 is een gezonde vetsoort die kan bijdragen aan de algehele gezondheid van je hond. Het wordt vaak ingezet...
Paard – zink voor je paard

Zink is een spoorelement dat je paard elke dag nodig heeft. Het is onderdeel van veel enzymen en belangrijk voor...

Paard – biotine voor je paard

Brokkelige hoeven, scheurtjes in de hoorn of een hoefsmid die zucht bij het beslaan: dan denken veel paardeneigenaren aan biotine....