Selenium is een spoorelement. Je paard heeft er maar heel weinig van nodig, maar zonder selenium werken spieren en afweer niet goed. In Nederland bevatten gras en hooi vaak weinig selenium. Daarom zit het in de meeste mineralenbrokken en veel krachtvoer. Tegelijk krijgt een paard snel te veel, zeker als je meerdere producten combineert. Bij selenium draait alles dus om balans.
Selenium voor je paard in het kort
- Een paard van 500 kilo heeft ongeveer 1 tot 1,25 mg selenium per dag nodig.
- Nederlands ruwvoer bevat vaak weinig selenium.
- Selenium en vitamine E werken samen om cellen te beschermen.
- Een tekort kan bij veulens witte spierziekte geven.
- Te veel selenium is giftig. Stapel daarom geen producten met selenium.
- Laat het bloed testen voordat je extra selenium geeft.
Waarom heeft je paard selenium nodig?
Selenium is een bouwsteen van enzymen. Het bekendste is glutathionperoxidase. Dat enzym beschermt cellen tegen schade door oxidatie. Selenium speelt een rol bij:
- het beschermen van cellen tegen beschadiging
- het goed werken van de spieren, ook de hartspier
- het omzetten van schildklierhormoon in de actieve vorm
- het afweersysteem
Selenium werkt nauw samen met vitamine E. Vitamine E beschermt de celwand tegen schade. De seleniumenzymen ruimen schadelijke stoffen op die toch ontstaan. Ze vullen elkaar dus aan, maar kunnen elkaar niet vervangen.
Waar zit selenium in?
Hoeveel selenium in gras en hooi zit, hangt sterk af van de bodem. Lichte zandgronden en veengronden zijn vaak arm aan selenium. Metingen in Nederlandse graskuil laten zien dat het gehalte vaak lager is dan een paard nodig heeft.
- Gras, hooi en kuil: wisselend, in Nederland vaak laag.
- Haver, gerst en andere granen: ook afhankelijk van de bodem waarop ze groeiden.
- Krachtvoer, mineralenbrok, balancer en likemmer: meestal verrijkt met selenium.
- Supplementen: anorganisch (natriumseleniet) of organisch (seleniumgist of selenomethionine).
Lees altijd het etiket. Ook sommige vitamine E-supplementen bevatten selenium.
Hoeveel selenium heeft een paard per dag nodig?
De Amerikaanse norm (NRC, 2007) is 0,1 mg selenium per kilo droge stof in het rantsoen. Voor een paard van 500 kilo is dat ongeveer 1 mg per dag. Voor een paard dat werkt geldt 1 tot 1,25 mg per dag. Sommige deskundigen adviseren tot 3 mg per dag. Er zijn aanwijzingen dat de afweer daar baat bij heeft, maar het bewijs is beperkt. Hogere hoeveelheden voor sportpaarden zijn niet onderbouwd.
In de EU mag compleet diervoer maximaal 0,5 mg selenium per kilo bevatten (bij 12 procent vocht). Daarvan mag maximaal 0,2 mg uit toegevoegd organisch selenium komen. Die grens geldt per voer. Geef je meerdere producten met selenium, dan tel je alles bij elkaar op.
Symptomen van een seleniumtekort
Een tekort ontstaat langzaam en blijft vaak lang onopgemerkt. Mogelijke signalen zijn:
- bij veulens: witte spierziekte, een ernstige beschadiging van skeletspieren en hartspier. Een veulen is dan zwak, heeft moeite met zuigen en slikken of ademt moeilijk.
- spierzwakte of stijfheid
- minder prestatievermogen
- een minder goed werkende afweer
Bij volwassen paarden zijn de klachten vaag. Ze passen ook bij veel andere aandoeningen. Alleen bloedonderzoek kan een tekort aantonen. Je dierenarts meet dan het selenium in het bloed of de activiteit van glutathionperoxidase.
Te veel selenium: is dat gevaarlijk?
Ja. Paarden zijn gevoeliger voor te veel selenium dan runderen. De ruimte tussen genoeg en te veel is klein. De maximaal verdraagbare hoeveelheid is volgens de NRC 2 mg per kilo droge stof. Voor een paard van 500 kilo is dat ongeveer 20 mg per dag in het totale rantsoen.
Vergiftiging door gewoon voer is zeldzaam. Meestal komt het door te veel supplementen tegelijk. Bijvoorbeeld een mineralenbrok, een likemmer en een vitamine E-supplement met selenium.
Signalen van te veel selenium
- haaruitval, vooral in manen en staart
- scheuren in de hoef rond de kroonrand, tot loslaten van de hoef
- kreupelheid
- bij acute vergiftiging: blindheid, het hoofd tegen de muur drukken, zweten en koliek. Een ernstige vergiftiging kan dodelijk zijn.
Wanneer naar de dierenarts?
Is een veulen zwak, drinkt het slecht of ademt het moeilijk? Bel dan direct je dierenarts. Neem ook contact op als je paard stijf is, spierklachten heeft of minder presteert zonder duidelijke reden. Zie je haaruitval in manen en staart of scheuren rond de kroonrand? Stop dan met extra selenium en bel je dierenarts. Laat sowieso eerst het bloed testen voordat je selenium bijgeeft.
Veelgestelde vragen over selenium voor je paard
Hoeveel selenium heeft een paard nodig?
Een paard van 500 kilo heeft ongeveer 1 mg per dag nodig. Bij werk is dat 1 tot 1,25 mg. Dat komt overeen met 0,1 mg per kilo droge stof in het rantsoen.
Heeft mijn paard extra selenium nodig?
Niet altijd. Krijgt je paard een mineralenbrok of krachtvoer met selenium, dan is dat vaak genoeg. Alleen Nederlands ruwvoer bevat meestal te weinig. Een bloedtest geeft zekerheid.
Is te veel selenium gevaarlijk voor mijn paard?
Ja. Boven ongeveer 20 mg per dag kan selenium giftig zijn. Signalen zijn haaruitval in manen en staart en scheuren in de hoeven. Combineer daarom niet zomaar producten met selenium.
Wat is de relatie tussen selenium en vitamine E?
Ze beschermen samen de cellen tegen schade door oxidatie. Vitamine E beschermt de celwand, seleniumenzymen ruimen schadelijke stoffen op. Ze vullen elkaar aan, maar vervangen elkaar niet.
Is organisch selenium beter?
Organisch selenium uit gist wordt goed opgenomen. Het is niet veiliger: ook van organisch selenium kan je paard te veel krijgen. Houd je dus aan dezelfde grenzen.
Meer lezen over supplementen voor dieren? Kijk in de dierensectie.
Bronnen
- Liburt NR. Nutritional Diseases of Horses and Other Equids. MSD Veterinary Manual, 2026.
- Thunes C. Supplementing Selenium. The Horse, 2024.
- Kentucky Equine Research. Selenium Supplementation in Exercising Horses (over White et al., Journal of Animal Science, 2017). Kentucky Equine Research, z.j.
- Europese Commissie. Uitvoeringsverordening (EU) 2019/804 betreffende de vernieuwing van de toelating van organische vormen van selenium als toevoegingsmiddel voor diervoeding. Publicatieblad van de EU, 2019.
- Binnerts WT, Das HA, Viets TC. Liver selenium analysis in cows with a fast method of neutron activation reveals deficiency areas in the Netherlands. Netherlands Journal of Agricultural Science, 1993.
- Seleniumtekort bij 8 op 10 graskuilen. VeeteeltGRAS, juli 2018.




