Geschreven door: Wouter Stap, tekstschrijver voeding en gezondheid
Beoordeeld door: Suzan Tuinier, vitamine-expert
Laatste update: 2 april 2026
IJzer heb je nodig voor je energie, je concentratie en het aanmaken van rode bloedcellen. Vooral vrouwen in de vruchtbare leeftijd lopen risico op een ijzertekort. Ook bij jonge kinderen en vegetariërs komt een tekort vaker voor.
IJzertekort symptomen
Typische klachten zijn:
- Vermoeidheid en verminderde concentratie;
- Een bleke huid;
- Snel buiten adem zijn;
- Hoofdpijn en duizeligheid;
- Koude handen en voeten;
- Last van rusteloze benen (de drang om ze te bewegen);
- Bij jonge kinderen: geheugenproblemen en moeite met leren.
Vaak treden deze symptomen al op vóórdat er sprake is van bloedarmoede. Heb je deze klachten langere tijd? Ga dan naar je huisarts.
Bloedarmoede door ijzertekort
Als je te weinig ijzer binnenkrijgt of opneemt, kan uiteindelijk bloedarmoede ontstaan. Bij bloedarmoede is er te weinig hemoglobine in je bloed. Hemoglobine is een eiwit in rode bloedcellen dat zuurstof vervoert door je lichaam. Als dat gehalte te laag is, kun je je nog vermoeider voelen, sneller duizelig zijn of hartkloppingen krijgen.
Belangrijk om te weten: bloedarmoede wordt niet altijd veroorzaakt door ijzertekort. Een tekort aan foliumzuur of vitamine B12 kan ook bloedarmoede geven. Of het kan komen door bloedverlies of een ontsteking in je lichaam. Daarom kijkt een arts altijd goed naar de oorzaak voordat je ijzertabletten krijgt.
Oorzaken van ijzertekort
Een tekort aan ijzer ontstaat meestal door één of meerdere van de volgende oorzaken:
- Te weinig ijzerrijke voeding
Als je weinig producten eet die rijk zijn aan ijzer, zoals vlees, eieren, volkorenbrood, peulvruchten of bladgroenten, kun je een tekort krijgen.
- Bloedverlies
Bijvoorbeeld door hevige menstruaties, een bevalling of inwendige bloedingen, zoals bij een maagzweer.
- Problemen met opname
Ziekten zoals coeliakie of de ziekte van Crohn zorgen ervoor dat je lichaam ijzer minder goed opneemt.
- Grotere behoefte
Tijdens zwangerschap, borstvoeding, groei of intensief sporten heb je meer ijzer nodig dan normaal.
Wie loopt extra risico op een ijzertekort?
Een ijzertekort komt vaker voor bij:
- Vrouwen die ongesteld zijn;
- Zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven;
- Jonge kinderen en tieners in de groei;
- Vegetariërs en veganisten;
- Mensen met darmziekten zoals coeliakie of Crohn;
- Ouderen met een verminderde opname van voedingsstoffen.
Normale bloedwaarde
De arts kan je ijzerstatus meten via je bloed. Meestal wordt er gekeken naar je hemoglobinegehalte en naar de ijzervoorraad in je lichaam (die wordt gemeten als ferritine). Bij bloedarmoede is het hemoglobine te laag. Als ook je ferritine laag is, wijst dat vaak op een ijzertekort. Soms zijn er extra bloedtesten nodig om goed te kunnen beoordelen wat de oorzaak is.
Dit zijn de normale bloedwaarden voor hemoglobine (Hb):
- Mannen: 8,5-11,0 mmol/l
- Vrouwen: 7,5-10,0 mmol/l
- Zwangeren: 6,8-8,7 mmol/l
En dit voor ferritine:
- Mannen: 25-250 μg/l
- Premenopauzale vrouwen: 20-150 μg/l
- Postmenopauzale vrouwen: 20-250 μg/l
- Mannen en vrouwen > 65 jaar: 45-250 μg/l
Wat kun je doen?
Eet regelmatig ijzerrijke producten, zoals rundvlees, kip, volkorenbrood, havermout, eieren, linzen, bonen en bladgroenten zoals spinazie of boerenkool. Combineer deze met producten die rijk zijn aan vitamine C, zoals sinaasappel, kiwi of paprika. Dat helpt je lichaam om ijzer beter op te nemen.
Check meer ijzerrijke producten bij ‘Waar zit het in?‘
Drink liever geen koffie, thee of melk direct bij de maaltijd, want dat kan de opname van ijzer verminderen.
Als je een ernstig tekort hebt, kan de arts ijzertabletten voorschrijven. Gebruik deze alleen op advies van een arts, want te veel ijzer is niet goed voor je lichaam.
Lees op de volgende pagina meer over ‘Ijzer‘.
Hoe voorkom je een ijzertekort?
Zorg voor een gevarieerd eetpatroon. Als je vegetarisch eet, zwanger bent, of hevige menstruaties hebt, is het extra belangrijk om voldoende ijzer binnen te krijgen.
Tips om een ijzertekort te voorkomen
1. Kies voor volkorenproducten
Volkorenbrood, zilvervliesrijst en volkorenpasta bevatten meer ijzer dan witte varianten.
2. Combineer ijzer met vitamine C
Vitamine C helpt bij de opname van plantaardig ijzer. Eet bij elke maaltijd iets met vitamine C, zoals paprika, kiwi, sinaasappel, tomaat of drink een glas sinaasappelsap.
3. Eet vlees of goede vleesvervangers
Vlees bevat goed opneembaar ijzer. Eet je geen vlees? Kies dan voor ijzerrijke alternatieven zoals peulvruchten, ei, tahoe, tempé of verrijkte vleesvervangers. Kaas en quorn zijn geen goede vervangers voor ijzer.
4. Kies voor ijzerrijk broodbeleg
Bijvoorbeeld vleeswaren of appelstroop met hoog ijzergehalte.
5. Neem tussendoortjes met ijzer
Gedroogde abrikozen, rozijnen, noten en zaden zijn goede keuzes.
6. Laat koffie, thee en wijn even staan bij de maaltijd
Deze dranken remmen de opname van ijzer. Drink ze liever tussen de maaltijden door.
Veelgestelde vragen over ijzertekort
Hoe herken je een ijzertekort?
Je bent snel moe, hebt een bleke huid, raakt sneller buiten adem en kunt last krijgen van rusteloze benen. Deze klachten kunnen al ontstaan vóórdat er sprake is van bloedarmoede.
Wat kun je doen bij een ijzertekort?
Eet meer ijzerrijke producten en combineer die met vitamine C. Drink geen koffie of thee bij je maaltijd. Overleg met je arts als je klachten hebt of twijfelt.
Wie loopt een groter risico op een ijzertekort?
Vooral vrouwen die menstrueren, zwangeren, jonge kinderen, vegetariërs en mensen met darmziekten. Ook ouderen kunnen een tekort ontwikkelen.
Wat is het verschil tussen ijzertekort en bloedarmoede?
Bij een ijzertekort zijn je ijzervoorraden laag. Als het tekort lang aanhoudt, kan het leiden tot bloedarmoede. Dan is er te weinig hemoglobine in je bloed om zuurstof goed te vervoeren.
Kan bloedarmoede ook door iets anders komen dan ijzertekort?
Ja. Ook een tekort aan foliumzuur of vitamine B12 kan bloedarmoede veroorzaken. Of bloedverlies of een ontsteking. Daarom onderzoekt de arts altijd wat de oorzaak is.
Is ijzer uit vlees beter dan uit planten?
Ja. IJzer uit vlees wordt beter opgenomen dan ijzer uit plantaardige producten. Maar plantaardig ijzer wordt ook goed opgenomen als je het combineert met vitamine C.
Mag je zomaar een ijzersupplement gebruiken?
Nee. Te veel ijzer kan schadelijk zijn. Neem ijzertabletten alleen op advies van je arts.
