Geschreven door: Wouter Stap, tekstschrijver voeding en gezondheid
Beoordeeld door: Suzan Tuinier, vitamine-expert
Laatste update: 2 april 2026
Selenium (ook wel seleen genoemd) is een spoorelement dat je lichaam in kleine hoeveelheden nodig heeft. Het beschermt je cellen tegen beschadiging, maakt sommige zware metalen minder giftig en zorgt voor een goede werking van de schildklier. In Nederland komt een tekort zelden voor, maar bij bepaalde ziekten of infuusvoeding zonder selenium kan een tekort ontstaan.
Seleniumtekort symptomen
Een tekort aan selenium kan leiden tot:
- Spierzwakte of verlies van spiermassa;
- Spierpijn;
- Cardiomyopathie (een hartspierziekte);
- Verminderde weerstand;
- Schildklierproblemen;
- Keshan’s disease (een zeldzame hartaandoening, vooral bij kinderen in seleniumarme gebieden).
Een seleniumtekort komt bij gezonde mensen niet voor.
Oorzaken van een seleniumtekort
Een tekort aan selenium ontstaat meestal door een langdurig gebrek aan inname of een verminderde opname. Dit kan komen door:
- Infuusvoeding zonder selenium
Mensen die langdurig infuusvoeding krijgen zonder toevoeging van selenium lopen risico op een tekort. Dit komt vooral voor bij ziekenhuispatiënten die volledig via een infuus worden gevoed.
- Verminderde opname door darmziekten
Bij inflammatoire darmziekten zoals colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn werkt de opname van selenium minder goed. Je lichaam kan dan onvoldoende selenium uit de voeding halen.
- Aangeboren stofwisselingsziekten zoals fenylketonurie
Bij bepaalde erfelijke aandoeningen, zoals fenylketonurie, zijn strikte dieetmaatregelen nodig. Daardoor kan de inname van selenium te laag zijn.
- Chronische infecties zoals hiv of aids
Bij langdurige infecties zoals hiv of aids kan het lichaam meer selenium verbruiken of slechter opnemen. Dit verhoogt het risico op een tekort.
Wie loopt extra risico op een seleniumtekort?
Een seleniumtekort komt vaker voor bij mensen met een verhoogde behoefte of verminderde opname, zoals:
- Patiënten die langdurig afhankelijk zijn van infuusvoeding;
- Mensen met darmziekten die de opname verstoren;
- Mensen met hiv/aids of een andere chronische ziekte;
- Mensen met een aangeboren stofwisselingsziekte zoals fenylketonurie.
Normale bloedwaarde
De hoeveelheid selenium wordt meestal gemeten in je bloed (serum). Een normale waarde ligt tussen 0,80 en 1,40 μmol/l. Selenium kan ook gemeten worden in urine of nagels.
Wat kun je doen?
Eet producten die selenium bevatten, zoals vis en bepaalde soorten noten (vooral paranoten), vlees, eieren, volkorenbrood en zuivel.
Bij een vastgesteld tekort kan een arts of diëtist seleniumsupplementen adviseren. Gebruik supplementen alleen op medisch advies.
Hoe voorkom je het?
Zorg voor een gevarieerde voeding met voldoende seleniumbronnen. Eet niet dagelijks paranoten, want deze bevatten veel selenium. Wissel af met andere ongezouten noten.
Check meer bronnen van selenium bij ‘Waar zit het in?‘ en ontdek jouw behoefte bij ‘Hoeveel heb ik nodig?‘
Veelgestelde vragen over seleniumtekort
Wat zijn de eerste tekenen van een seleniumtekort?
Bij langdurig tekort kunnen spierzwakte, hartproblemen en schildklierklachten ontstaan. Dit komt zelden voor bij een normaal eetpatroon.
Wie loopt het meeste risico op een tekort?
Vooral mensen met infuusvoeding zonder selenium, chronische darmproblemen, fenylketonurie of hiv/aids.
Hoe wordt een tekort vastgesteld?
Via bloedonderzoek (serum). De normale waarde ligt tussen 0,80 en 1,40 μmol/l. Soms wordt ook urine of een nagelmonster gebruikt.
Wat kun je eten om meer selenium binnen te krijgen?
Goede bronnen zijn vis, vlees, eieren, volkoren granen, zuivel en noten zoals paranoten.
Kun je te veel selenium binnenkrijgen?
Ja. Vooral via supplementen of door dagelijks veel paranoten te eten. Klachten zijn haaruitval, nagelproblemen, huidbeschadigingen en zenuwklachten. Gebruik supplementen alleen op medisch advies.
