Calcium is belangrijk voor stevige botten en tanden. Ook helpt het bij de werking van spieren en zenuwen. In Nederland komt een ernstig tekort niet vaak voor, maar bij een te lage inname of verminderde opname kunnen wel klachten ontstaan. Een langdurig tekort kan leiden tot botontkalking of spierkrampen.
Calciumtekort symptomen
Een tekort aan calcium kan zich op twee manieren uiten:
Acuut tekort:
Dit ontstaat plotseling en kan leiden tot:
- Spierkrampen of spiersamentrekkingen (tetanie);
- Tintelingen rond de mond of in de vingers;
- Hartritmestoornissen;
- Stuipen of verwardheid bij ernstige tekorten.
Chronisch tekort:
Dit ontwikkelt zich langzaam en geeft minder directe klachten. Het kan leiden tot:
- Verhoogde kans op botbreuken;
- Osteopenie of osteoporose (botontkalking) bij volwassenen;
- Rachitis (Engelse ziekte) bij kinderen, waarbij de botten misvormd kunnen raken.
Oorzaken van een calciumtekort
Een tekort aan calcium kan ontstaan door:
- Te weinig calcium in de voeding
Mensen die weinig melk, yoghurt of kaas gebruiken, en geen verrijkte plantaardige alternatieven nemen, lopen meer risico.
- Verstoorde opname in de darmen
Aandoeningen zoals coeliakie en de ziekte van Crohn kunnen de opname verminderen. Ook na een maagverkleining neem je minder voedingsstoffen zoals calcium op.
- Verhoogd verlies via urine
Nierziekten, bepaalde medicijnen (zoals maagzuurremmers) of een te hoge inname van natrium, alcohol of cafeïne kunnen zorgen voor extra verlies.
- Te weinig vitamine D
Vitamine D is nodig om calcium goed op te nemen. Zonder voldoende vitamine D neemt je lichaam minder calcium op.
- Verhoogde behoefte
In de groei, tijdens zwangerschap of borstvoeding en als je ouder wordt heb je meer calcium nodig. - Weinig lichaamsbeweging
Bij weinig beweging worden je botten minder gestimuleerd om calcium op te nemen. Dit kan op termijn leiden tot verlies van botmassa. - Hormonale veranderingen bij vrouwen in de overgang
Na de overgang daalt de hoeveelheid oestrogeen. Dit hormoon beschermt de botten, en een lagere oestrogeenspiegel kan leiden tot versneld botverlies.
Wie loopt extra risico op een calciumtekort?
Een tekort komt vaker voor bij:
- Een lage calciuminname, zoals bij veganisten of mensen met lactose-intolerantie;
- Ouderen, vooral vrouwen boven de 50;
- Mensen met een donkere huidskleur en mensen die weinig buiten komen (minder aanmaak van vitamine D);
- Maag- of darmaandoeningen zoals coeliakie;
- Mensen die bepaalde medicijnen gebruiken (zoals maagzuurremmers en calciumantagonisten);
- Rokers en alcoholisten;
- Baby’s en jonge kinderen die te weinig calcium binnenkrijgen, vooral bij een vitamine D-tekort.
Normale bloedwaarde
De calciumstatus wordt gemeten als totaal calcium in het bloed. De referentiewaarde voor volwassenen is 2,15–2,55 mmol/l. Bij een waarde lager dan 2,15 mmol/l is er sprake van een tekort, ook wel hypocalciëmie genoemd.
Wat kun je doen?
Eet dagelijks producten die calcium leveren, zoals melk, yoghurt of kaas. Gebruik verrijkte plantaardige alternatieven als je geen zuivel gebruikt. Groenten zoals boerenkool, broccoli en amandelen bevatten ook calcium. Zorg daarnaast voor voldoende vitamine D via zonlicht of suppletie als dat nodig is. Bij ernstige tekorten kan een arts calcium- of vitamine D-supplementen voorschrijven.
Hoe voorkom je een calciumtekort?
Zorg dat je voldoende calcium binnenkrijgt via voeding. Volwassenen van 25 tot 50 jaar hebben gemiddeld 950 mg calcium per dag nodig, afhankelijk van hun leeftijd en levensfase. Kies dagelijks voor meerdere porties zuivel of alternatieven met toegevoegd calcium. Vergeet niet dat ook vitamine D belangrijk is voor de opname.
Een overzicht van de calciumbehoefte tijdens alle levensfasen is te vinden bij ‘Hoeveel heb ik nodig’
Veelgestelde vragen over calciumtekort
Hoe herken je een calciumtekort?
Bij een acuut tekort kun je last hebben van spierkrampen, tintelingen of hartritmestoornissen. Bij een chronisch tekort ontstaat botontkalking bij ouderen of rachitis bij kinderen.
Wie loopt risico op een calciumtekort?
Vooral ouderen, veganisten, mensen met lactose-intolerantie, mensen met darmaandoeningen of nierproblemen en mensen die bepaalde medicijnen gebruiken.
Welke rol speelt vitamine D bij een calciumtekort?
Vitamine D zorgt ervoor dat calcium goed wordt opgenomen in de darmen. Bij een tekort aan vitamine D daalt ook de calciumopname, zelfs als je genoeg calcium binnenkrijgt.
Is een calciumtekort gevaarlijk?
Ja, een langdurig tekort kan leiden tot osteoporose of rachitis. Ook spierklachten of hartritmestoornissen kunnen voorkomen. Daarom is het belangrijk om een tekort op tijd aan te pakken.
Wat is het verschil tussen calcium en kalk?
Calcium is het mineraal dat je lichaam gebruikt. Kalk is een algemene term voor calciumverbindingen. In de volksmond bedoelen we met beide vaak hetzelfde.
Kun je te veel calcium binnenkrijgen?
Bij een normale voeding gebeurt dat zelden. Te veel calcium via supplementen kan leiden tot nierstenen of een verminderde opname van ijzer. Houd je aan de aanbevolen hoeveelheid.
Waar zit calcium in?
In melk, yoghurt, kaas, broccoli, boerenkool, amandelen en verrijkte plantaardige dranken.
Check de pagina ‘Waar zit het in’.
